تفسير : نتيجه ديگر فتح المبين جمعى از مفسران شيعه و اهل سنت نقل كرده‌اند هنگامى كه بشارت « فتح مبين » و « اتمام نعمت » و « هدايت » و « نصرت » به پيغمبر اسلام ص در آيات نخستين اين سوره داده شد بعضى از مسلمانان كه از حوادث « حديبيه » دلتنگ و نگران بودند عرض كردند : هنيئا لك يا رسول اللَّه ! لقد بين اللَّه لك ما ذا يفعل بك ، فما ذا يفعل بنا ؟ فنزلت : « * ( لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * . . . » : « گوارا باد بر تو اين همه مواهب الهى اى رسول خدا ! خداوند آنچه را به تو داده و مىدهد بيان كرده ، بما چه خواهد داد ؟ در اينجا نخستين آيه مورد بحث نازل شد و به مؤمنان بشارت داد كه براى آنها نيز پاداشهاى بزرگى فراهم شده ( 1 ) . به هر حال ، اين آيات هم چنان در ارتباط با صلح « حديبيه » و بازتابهاى مختلف آن در افكار مردم ، و نتائج پر بار آن سخن مىگويد ، و سرنوشت هر گروه را در اين بوته آزمايش بزرگ مشخص مىسازد . نخست مىفرمايد : « هدف ديگر از اين فتح عظيم آن بود كه مردان و زنان با ايمان را در باغهايى از بهشت وارد كند كه نهرها از زير درختانش جارى است » ( * ( لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * ) . « جاودانه در آن مىمانند » ، و اين نعمت بزرگ هرگز از آنان سلب نمىشود * ( ( خالِدِينَ فِيها ) ) * . علاوه بر اين هدف اين بوده « سيئات اعمال آنها را بپوشاند » و مورد عفوشان قرار دهد ( * ( وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ ) * ) . « و اين نزد خدا پيروزى بزرگى است » ! ( * ( وَكانَ ذلِكَ عِنْدَ اللَّه فَوْزاً عَظِيماً ) ) *

--> ( 1 ) « تفسير مراغى » جلد 26 صفحه 85 و « تفسير ابو الفتوح رازى » جلد 10 صفحه 26 و « تفسير روح المعانى » جلد 26 صفحه 86 .